گزارش اولين كارگاه اديان و رسانه

گروه اديان در راستاي وصول به اهداف مصوب گروه و هيات رييسه محترم كه عبارتند از: 1- اسلامي‌سازي علم‌الاديان؛ 2- اسلام‌پژوهي (اسلام‌شناسي)؛ 3- مقابله با اديان و مذاهب انحرافي در كشور؛ از اين رو دست به اقدامات ذيل زده است: الف) آموزشي؛ مانند: تعريف سرفصل‌هاي اديان ابراهيمي و اديان ايراني داخل كشور؛ ب) پژوهشي: مانند راه انداختن كارگروه اسلامي‌سازي و كارگروه مقابله با جريانات انحرافي؛ ج) اجرايي: مانند برگزاري اردوي علمي و نشست‌هاي علمي و برگزاري كارگاه‌هاي علمي.

 گروه اديان در روز چهارشنبه 1403/2/12  در ساعت 16 اولين كارگروه اديان و رسانه با "بررسي نقش اديان شرقي در سينما و انيميشن" مورد بررسي قرار گرفت. در اين كارگروه  2 ساعته با حضور جمعي از اساتيد و دانش پژوهان خواهر و برادر تشكيل شد. اين كارگاه فاخر با اجراي جناب آقاي دكتر اسدي آغاز شد. ايشان در ابتدا پس از تبيين ضرورت كارگاه به رزومه جناب آقاي دكتر مير محمدمحسن ميرمرشدي اشاره نمودند و سپس تريبون را به ايشان واگذار نمودند.

 اهميت رسانه و سينما:

مشهور است كه مي‌گويند: "اگر كسي را مي‌خواهيد رفتارش را كنترل كنيد، بايد ذهنش را كنترل نماييد و اگر بخواهيد ذهنش را كنترل كنيد بايد ورودي‌هاي به ذهن او را كنترل نماييد." در حال حاضر وردي‌هاي ذهن افراد را چه چيزي تشكيل مي‌دهد؟ متاسفانه در حال حاضر سرانه مطالعه بسيار پايين است. و وردي‌ها بيشتر از فضاي رسانه به مردم مي‌رسد. نقل مشهور از زبان حضرت آيت الله جوادي آملي است كه مي‌فرمايد: "امروز لسان قوم همين دوربين و فيلم است."اين نشان دهنده اهميت حوزه فيلم و سينما و رسانه است. اما متاسفانه بدنه ديني ما نتوانسته از آن بهره زيادي ببرد. اما دشمن ماهم هم خوب استفاده كرده و زياد استفاده كرده است. مخصوصا حوزه كودك و نوجوان نه پاي منبر هستند و نه در كلاسهاي معارفي شركت مي كنند مگر اين كه روحاني ما زبان كودك و رسانه بلد باشد.

متواليان رسانه و فيلم و انيميشن متاسفانه كساني هستند كه نگاه الهياتي و ديني ندارند. يك سري برميگردد به صهيونيستهاي افراطي و يك سري هم بر ميگردد به كساني كه نگاهشان سكولار است. در اين بيست و چند سالي كه بنده تجربه كار با رسانه وفيلم را دارم تنها امريكا سالي 300 تا فيلم مي سازد. اين بجز كشورهاي ديگر است. قريب به اتفاق موضوعات ربطي به خدا ندارد حتي در رد و انتقاد از خدا هم فيلمي ساخته نمي شود. چون دغدغه فيلم ساز اين است كه ذهن مخاطب را از دغدغه هاي ديني كم و كاسته نمايد.

اديان در انيميشن امروز جايشان كجاست؟ در اين بيست سال اخير يك جهت‌گيريهاي ظريفي اول شكل گرفت اما در حال حاضر بسيار پررنگ تر شده است. الان رفتند سراغ اديان شرقي و به صورت جدي روي اديان شرقي تبليغ مي كنند. خوب سوال: چرا اديان شرقي كه دين را هم قبول ندارند؟ يك سري شان اعلام كردند كه ما آتئيست هستيم و خدا را قبول ندارند. اگر آتئيست هم نباشند، سكولار هستند. قائلند كه فيلم يك امر شخصي است و نبايد در فضاي سينما و انيميشن بيايد. ولي ادياني مانند هندوئيسم، بوديسم و تائويسم، شينتوئيسم و لامائيسم، كنفوسيوس و ذن بصورت جدي دارند مطرح مي شوند و حتي در كشور خودمان در قالب انرژيهاي كيهاني و راز و جذب و كارما و ... مانند نقل و نبات مطرح است. يكي از سوالات اساسي دانشجويان در سر كلاس "قانون جذب و كارماست"

سوال مطرح اين است كه چرا در سينماي غربي اين‌قدر روي عرفان و اديان شرقي تكيه شده است ؟ مخصوصا در سينماي امريكا كه كلا غيرديني است.!! سرمايه‌گذاري مي‌كنند؟ به نظر شخص بنده :

  1. بحران معناي زندگي "The meaning of life" يكي بحث داغي است و در غرب كنفرانس‌هاي متعددي برگزار مي‌‎شود. چون وقتي دين را از جامعه حذف كردند، بحران هويت معنوي يا معناي زندگي  يا سلامت معنوي هم اطلاق مي‌شود. اين يك بحران جدي شده است. آمار خودكشي‌ها آمار استفاده از قرص‌هاي ضدافسردگي، آمار استفاده از قرص‌هاي ضداسترس،‌ عدم اميد به زندگي همه اينها بر مي‌گردد به اين حوزه كه چرا اميد ندارند؟ و چرا افسرده هستند؟ و آمار خودكشي بالاست؟ اين بر مي‌گردد به اين كه جوامع غربي ماشينيسم شدند. اين يعني، بحث معناي زندگي برايشان بحران شده است. فيلم ساخته شده در اين رابطه "من مي خورم تا توان داشته باشم بروم سركار تا پول در بياورم و مي‌خورم تا دوباره بروم سركار" افتاده‌اند در چرخه‌اي بي‌نهايت كه معلوم نيست تا كجا قرار است، برود. اين مطلب در بدنه فيلم نيست و افراد معمولي نمي‌بينند.
  2. چون تمايل به اديان ابراهيمي نيست به خاطر اين كه شريعت دارند و تكليف محور هستند، با ليبراليسم سازگاري ندارند، غرض ليبراليسم را پوشش نمي‌دهند ، ضمن اين كه خداي متشخص دارند و آنها اين را نمي‌خواهند. اديان ابراهيمي معاد را قبول دارند حال اين كه رسانه‌هاي غربي در حال الغاي دنيابسندگي هستند،‌ خلاصه با آنها سازگاري ندارد
  3. ويژگي‌هاي اديان شرقي :                                                                                                                                   

                                ·            دستورات شريعت و احكام منظم و نوشته شدهاي ندارند؛

                                ·            خدا،‌معاد و قيامت در آنها وجود ندارد با دنيابسندگي سازگاري دارد؛

                                ·            با سكولاريسم غربي همخواني دارد؛

                                ·            با فردگرايي كاملا سنخيت دارد،

                                ·            يك سري جذابيت خاص دارد: معمولا با يك سري فعاليتها هم راه هستند مانند هنرهاي 

                                ·            با بحث نسبي گرايي معرفتي و پلوراليسم سازگاري دارد؛

                                ·            با عقلانيت استدلالي فاصله دارد، تاكيد ميكند از درون بايد برسي ؛‌خودت بايد برسي

                                ·            با بحثهاي كوانتومي در فيزيك كاملا سازگارند

                                ·            با بحث داروينيسم كاملا ساز گار است

                                ·            براي آرامش دروني بشر امروز برنامه دارند؛

                                ·            با اخلاق غير ديني سازگاري و همراهند؛

                                ·            با منجي گرايي و موعود گرايي كاملا سازگارند؛

        ·    با عرفانهاي كاذب ديگر سازگارند؛

آقاي دكتر مير مرشدي در ادامه صحبتهايشان به گزارشي از فيلمها و انيميشن اديان شرقي پرداختند:                                

1-   فيلم تريكس: يك قهرماني دارد كه "نئو" نام دارد كه خودش مهندس كامپيوتر است و منجي مي‌خواهد باشد و  كامپوترها و ماشينها انسان را احاطه كرده و در لابلاي چرخ دهنده ها در واقع انسان در جايي به عنوان ماتريكس گير كرده  است. يك نفر بايد نجات بدهد منجي است. تا حالا 4 نسخه فيلم ماتريكس بيرون آمده است. با توجه به هيبت و هيمنه اين شخص منجي آقا "ايپ‌من" استاد كونگ فو كنارش ايستاده است و طرز لباس‌هايش را اگر ببينيد لباس‌هاي رزم يا مهماني نيست بلكه لباس‌هاي بلند كه شبيه لباس‌هاي راهب است كه خودش يك نوع تبليغ راهب‌گري و درون‌گرايي است كه با همين لباس هم پيكار مي‌كنند. در اين فيلم مملو از آموزه‌‎هاي عرفان و اديان شرقي است.ساختار پرده‌ي اول فيلم به‌شكلي طراحي شده است كه طي آن نئو مدام درحال رفت‌و‌آمدِ بين دنياي مورفيوس و دنياي خودش است.ماتريكس با رويكردِ نامتعارفش، به‌جاي اينكه اسطوره‌شناسي و تاريخ دنيايش را از همان ابتدا آشكار كند، با آن همچون رازِ اسرارآميزي كه به تدريج در طول پرده‌ي اول آشكار مي‌شود رفتار مي‌كند. در خلال فيلم بسيار بر نيروي درون و اتكا به نفس و درون گرايي را تبليغ مي كند. از سويي ديگر نسبي‌گرايي و اين كه واقعيتي در بيرون نيست و هر چه هست خودت هستي را باز تاب مي‌دهد. 

 2. فيلم كارتوني پانداي كونگ فو كار : جناب آقاي دكتر ميرمرشدي به تحليل مفصل اين كارتون پرداخت. ايشان در بدو ورود و آغاز فيلم و لابلاي آن به علامت يين و يانگ بسيار توجه داده مي شود. يين يانگ، نماد تائو يا تائوئيسم، است. براي 2500 سال، اصل تائوئيستي با نماد يين يانگ، دايره اي آشنا كه در سراسر جهان شناخته شده است به تصوير كشيده شده است. استفاده از آن خيلي مرسوم است، روي لباس، دستبند و در لوگوي شركت ها استفاده مي شود. اين نماد نشان دهنده اصول تائوئيسم است .

در اساطير چيني اژدها موجودي مقدس است و طومار اژدها راز زندگي يا راز هستي (الهي) را در خود دارد. در انيميشن پانداي كونگ فو كار مشخص مي‌شود رازي در كار نيست و فقط چهره خود را در طومار مي‌بيند. معنا و مفهوم آن است كه خود باوري قويترين و موثرترين راز هستي است. چيزي به نام راز الهي وجود ندارد بلكه در درون خود شما نهفته است. مي توان از اين مسئله برداشتي اومانيسمي هم داشت. هيچ راز الهي وجود ندارد. هر آنچه كه هست در درون خود انسان است و انسان با تكيه بر خود مي‌تواند به بالاترين مقامات برسد. البته كه در وهله اول ايرادي بر اين ايدئولوژي ديده نمي‌شود. اما اومانيسم نوعي خدا انگاري انسان نيز هست. يعني هر انسان براي خود يك خدا است. در اومانيسم دين، معاد و خدا كاملا در حاشيه هستند.

ايشان در ادامه به برخي فيلمهاي اديان شرقي كه در صدد تبليغات فرهنگ و فلسفه خود بودند نيز اشاره كردند.

در پايان برنامه جناب آقاي ميرمرشدي به معرفي چند فيلم ديگر از اديان شرق كه در صدد معرفي فرهنگ و فلسفه خود بودند نيز اشاره كردند. مانند نفرت انگيز؛